روش‌انس‌باقرآن(ویژه‌جوانان)(ازطریقکارگاه‌آموزشیمفسرین[سطح 3] صفحه 98

معرّفي كتاب «كَشْفُ اَلاَْسْرارِ وَ عُدَّةُ اَلاَْبْرار»

تفسير كشف الاسرار يا تفسير ميبدي كه معروف به تفسير خواجه عبداللّه انصاري است، تأليف ابوالفضل رشيدالدّين احمدبن سَعد ميبدي (متوفاي 520 ه.ق مصادف با 505 ه.ش) ، از دانشمندان‌بزرگ اهل سنت و عرفاي نامدار قرن هشتم هجري است كه از نواحي مركزي به خراسان كوچ كرده و خود را به‌جمع عارف مسلكان آن ديار متّصل كرده است.

او در احكام شرع ، پيرو شافعي است و بر مشرب عرفا سخن مي‌گويد و به خواجه عبداللّه انصاري ، عارف نامور آن ديار ارادات خاصّ دارد . بنابراين كتابي از او را كه بصورت مختصر نوشته شده، محور كار خود قرار داده و با شرح و بسط و تنظيم مطالب و تفسير آيات ، به آن سخناني افزوده و ذوق و هنر خود را آشكار ساخته است؛ به همين دليل، اين تفسير به نام خواجه عبداللّه انصاري، معروف شده است.

وي علاقه و محبّت ويژه‌اي به اهل بيت (ع) داشته كه آثار اين محبّت در تفسيرش چشمگير است و يكي از ويژگي‌هاي آن مي‌باشد . زيبايي سخن و شيوايي بيان و لطافت برداشت‌ها و نكته‌داني، از نكات مهمّ اين تفسير است كه از همان ابتداي تأليف، مورد توجّه مجامع علمي و توده‌هاي مردم قرارگرفته و معرفت‌اندوزان وادب‌دوستان، هركدام طبق سليقه خود به آن روي آوردند.

ميبدي در مقدمه تفسير، تنها انگيزه تأليف را

-152

فشردگي آن مي‌داند و مي‌نويسد: كتاب خواجه عبداللّه در تفسير قرآن، در لفظ و معاني پژوهش و زيبايي به حد اعجاز رسيده بود ، ولي چون در نهايت فشردگي و اختصار بود، مقصود آموزندگان و رهروان از آن برآورده نمي‌شد ؛ از اين روي به شرح و تفصيل آن پرداختم . روش مؤلّف در اين تفسير بدين صورت بود كه ابتدا قرآن را ترجمه مي‌كند؛ سپس به تفسير همان بخش مي‌پردازد و از شأن نزول و قرائت و... شروع مي‌كند و در بخش سوم، آيات را به روش صوفيان و عارفان توجيه و تأويل مي‌كند و بيش از همه به نقل سخنان خواجه عبداللّه انصاري مي‌پردازد.

او كه بيشتر از دو بخش ديگر، به بخش دوم يعني تفسير مي‌پردازد؛ به‌طور مفصّل به تفسير و تبيين آيات مي‌پردازد و با ذكر عدد آيات و كلمات و شمارش حروف ، مكّي و مدني بودن آن‌ها و ناسخ و منسوخ را نشان مي‌دهد؛ ثواب سوره و آيه را نقل مي‌كند و به تفسير يك يك آيات مي‌پردازد و ضمن بيان بحث‌هاي لغوي، صرفي، نحوي و ذكر داستان‌هاي انبياء و اقوام و مسائل فقهي و كلامي، بيشتر بر منقولات تكيه مي‌كند و در هر بخش، پرده‌اي از چهره معناي آيه را برمي‌گيرد و خواننده را با پيام قرآن آشنا مي‌كند.

تاريخ تأليف اين تفسير، حدود 520 ه.ق (505ه.ش) و در 10 جلد به زبان فارسي است كه به‌دليل اهميّت و توجّه شايان ، داراي چاپ‌هاي گوناگون است .

-153